De eigenwoningreserve zelf hoort niet in box 3. Het is een fiscaal bedrag dat invloed kan hebben op de renteaftrek bij een volgende koopwoning. Staat de overwaarde van je verkochte woning op 1 januari nog op je bankrekening? Dan telt dat geld meestal wel mee als bezit in box 3.
Waarom de eigenwoningreserve en box 3 van elkaar verschillen
De eigenwoningreserve ontstaat meestal als je je eigen woning met overwaarde verkoopt. Voor de berekening trek je de verkoopkosten en de eigenwoningschuld af van de verkoopprijs. Een eigenwoningschuld is het deel van je lening dat fiscaal bij je eigen woning hoort. Een eerdere eigenwoningreserve kan ook invloed hebben op de uitkomst.
De reserve is geen aparte rekening of bezitting. Je geeft dus niet én de eigenwoningreserve én het geld op je bankrekening op in box 3. Voor box 3 telt waar je geld op de peildatum daadwerkelijk staat, niet het bedrag van de reserve als afzonderlijke post.
Overwaarde op je rekening op 1 januari
Verkoop je je woning en staat de opbrengst op 1 januari op je bankrekening, dan maakt dat banksaldo deel uit van je vermogen in box 3. Dat geldt ook als je het geld later wilt gebruiken voor een nieuwe woning. Of je daadwerkelijk belasting betaalt, hangt af van je totale vermogen en de vrijstelling die voor jou geldt.
Staat het geld op 1 januari niet meer op je rekening omdat je het al in een nieuwe eigen woning hebt gestoken? Dan geef je dat bedrag niet meer op als banksaldo. Dat de eigenwoningreserve fiscaal nog bestaat, maakt haar niet alsnog tot een bezitting in box 3.
Wat gebeurt er als je de reserve niet gebruikt?
Je bent niet verplicht om het geld uit de verkoop in je volgende huis te steken. Gebruik je de eigenwoningreserve niet, dan kan dat wel gevolgen hebben voor je hypotheekrenteaftrek. Door de bijleenregeling is de rente over een deel van de nieuwe lening dan niet aftrekbaar. Dat leningdeel hoort doorgaans bij je schulden in box 3.
Een voorbeeld: je verkoopt je huis voor € 350.000. Je eigenwoningschuld is € 200.000. Zonder verkoopkosten of een eerdere reserve is je eigenwoningreserve dan € 150.000. Je koopt vervolgens een woning van € 400.000 en leent het hele bedrag. Door de bijleenregeling is in dit vereenvoudigde voorbeeld maximaal € 250.000 van die lening een eigenwoningschuld. Over de resterende € 150.000 is de rente niet aftrekbaar.
Staat de overwaarde op 1 januari nog op je rekening, dan geef je dat banksaldo op in box 3. Het leningdeel van € 150.000 kan daar als schuld meetellen. Die bezitting en schuld vallen voor de belastingberekening niet vanzelf tegen elkaar weg. Voor renteaftrek over het leningdeel in box 1 gelden ook de andere voorwaarden voor een eigenwoningschuld.
Hoelang blijft de eigenwoningreserve bestaan?
Een eigenwoningreserve vervalt na drie jaar. Koop je daarna een woning, dan beperkt die vervallen reserve je renteaftrek niet meer. Je banksaldo verdwijnt daardoor niet uit box 3: staat het geld nog op je rekening, dan blijft het meetellen als bezit.
Bewaar de verkoopafrekening en de gegevens van je oude lening. Daarmee kun je de reserve berekenen en bij een volgende aankoop nagaan welk deel van je nieuwe lening mogelijk in box 3 valt.