Wat is tandsteen en hoe ontstaat het?
In je mond leven veel bacteriën. Die bacteriën vormen samen met speeksel en etensresten een plakkerig laagje op je tanden: tandplak. Als je tandplak niet goed weghaalt door te poetsen en te reinigen, verandert het in tandsteen. Dit gebeurt vooral op plekken waar je minder goed bij kunt, bijvoorbeeld vlakbij het tandvlees of tussen de tanden. Tandsteen is hard. Het voelt ruw aan en kan geel of bruin van kleur zijn. Omdat tandsteen vastzit aan je tand, kun je het met een gewone tandenborstel niet verwijderen.
Waarom oppassen met tandsteen zelf aanpakken?
Sommige mensen proberen tandsteen te verwijderen met huis-tuin-en-keukenmiddelen zoals azijn, baking soda of scherpe voorwerpen. Dit lijkt misschien een makkelijke oplossing, maar het is niet verstandig. Azijn en baking soda lossen tandsteen niet op. Ze kunnen het glazuur van je tanden beschadigen. Ook een haakje of scherp instrument is gevaarlijk: je kunt je tandvlees beschadigen of je tanden zelfs krassen. Beschadigd tandvlees kan gaan ontsteken en je tandglazuur komt niet meer terug als het eenmaal weg is. Nog een probleem: kleine stukjes tandsteen blijven vaak achter en kunnen weer voor problemen zorgen.
Wat kun je thuis wel doen om je tanden schoon te houden?
- Voorkomen is altijd beter dan genezen. Door elke dag goed te poetsen en tussen je tanden schoon te maken, zorg je dat tandplak weinig kans krijgt om hard te worden.
- Gebruik altijd een zachte tandenborstel en een tandenpasta met een beschermende werking tegen tandsteen.
- Reinig elke dag tussen je tanden met tandenstokers, ragers of flosdraad.
- Er bestaan speciale mondspoelingen met actieve zuurstof die vuil helpen verwijderen, maar deze lossen bestaand tandsteen niet op. Wel kunnen ze ondersteunen bij het schoon houden van je mond.
- Let erop: poets minimaal twee keer per dag en maak elke dag de ruimtes tussen je tanden schoon. Zo voorkom je nieuwe ophoping van tandsteen.
Is tandsteen nooit helemaal te voorkomen?
Zelf je gebit schoonhouden is heel belangrijk, maar zelfs bij de beste poetsers kan zich wat tandsteen vormen. Dit komt doordat niet iedereen dezelfde speeksel samenstelling of gebitsvorm heeft. De ene persoon krijgt sneller last van tandsteen dan de ander. Plekken waar veel speeksel stroomt, zoals achter je voortanden onderin of aan de buitenkant van je bovenste kiezen, zijn extra gevoelig. Ook eten en drinken speelt mee: veel suiker, frisdrank of roken zorgen vaak voor meer tandplak en dus sneller tandsteen. Daarom wordt het aangeraden om een of twee keer per jaar naar de mondhygiënist of tandarts te gaan voor een professionele schoonmaakbeurt. Zij gebruiken speciale apparaten waarmee tandsteen veilig verwijderd wordt. Zo blijft je gebit gezond en fris.
Wanneer zelf proberen en wanneer liever niet?
Kleine stukje tandsteen die net zijn ontstaan lijken soms makkelijk weg te krijgen, bijvoorbeeld met flossen of reinigen met een rager. Toch is stevig en hardnekkig tandsteen nooit goed zelf te verwijderen. Het blijft vaak deels achter, en je loopt het risico op schade. Voel je ruwte aan je tand of zie je een geel of bruin randje langs je tandvlees? Dan is het beter om een afspraak te maken met je tandarts of mondhygiënist. Zij kijken precies waar tandsteen zit, onder het tandvlees of tussen de tanden, en halen het veilig weg. Probeer het niet zelf met scherpe of harde voorwerpen. Zo voorkom je problemen zoals ontstekingen of blijvende schade aan je tanden en tandvlees.
Veelgestelde vragen over tandsteen zelf verwijderen
Is het veilig om tandsteen thuis te verwijderen met een haakje of een scherp voorwerp?
Tandsteen zelf met een haakje of scherp voorwerp verwijderen kan je tandvlees of het tandglazuur beschadigen. Dit leidt vaak tot ontstekingen of krassen. Het is daarom niet veilig om dit zelf te doen.
Kan ik tandsteen wegpoetsen met een speciale tandpasta?
Een tandpasta met een beschermende werking helpt alleen om nieuwe tandsteen te voorkomen. Tandsteen dat al hard is, krijg je niet weg met tandpasta. Dit kan alleen een mondhygiënist of tandarts met speciaal gereedschap.
Helpen huismiddeltjes zoals azijn, citroen of baking soda tegen tandsteen?
Huismiddeltjes als azijn, citroen of baking soda lossen tandsteen niet op. Ze kunnen zelfs het glazuur van je tanden aantasten, waardoor je tanden gevoeliger worden voor gaatjes.
Hoe voorkom ik nieuwe tandsteen op mijn tanden?
Nieuwe tandsteen kun je voorkomen door twee keer per dag goed je tanden te poetsen, dagelijks te flossen of te ragen, en weinig zoete en zure dingen te eten of drinken. Bezoek ook regelmatig je mondhygiënist of tandarts.
Wanneer moet ik met tandsteen naar een professional?
Als je ruwe plekken voelt aan je tanden of je ziet een geel of bruin randje dicht bij het tandvlees, dan is het tijd om een mondhygiënist of tandarts te bezoeken. Zij halen tandsteen veilig weg en geven tips om het in de toekomst te voorkomen.
